રમેશ પારેખ – હ્રદયની અવાજ
29/07/2025
(રમેશ પારેખ કવિતાઓ | ગુજરાતી કવિ રમેશ પારેખ | રમેશ પારેખનું જીવન | ગુજરાતી સાહિત્યના કવિ | આધુનિક ગુજરાતી કવિતા | રમેશ પારેખ ગઝલ | રમેશ પારેખ બાળસાહિત્ય | રમેશ પારેખ પુરસ્કારો | રમેશ પારેખના શ્રેષ્ઠ કાવ્યો | ગુજરાતી કાવ્યસંગ્રહો | ખડિંગ રમેશ પારેખ | વિતાન સૂડ બીજ | ગુજરાતી કાવ્ય પરિચય)
ગુજરાતી સાહિત્યના એક અમર કવિ, રમેશ પારેખ (27 નવેમ્બર 1940 – 17 મે 2006) અમરેલીના રહેવાસી હતા. તેઓએ ઘઝલ, ગીત અને બાળસાહિત્યમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું. તેઓ એવોર્ડ વિજેતા કવિ રહ્યા હતા અને ગુજરાતી ભાષાને એમણે એક નવો ભાવ આપ્યો હતો.
તેમનો જન્મ અમરેલીના કાપોળ વાણિક પરિવારમાં થયો હતો. સ્કૂલમાં તેમની પ્રથમ વાર્તા "પ્રેતની દુનિયા" પ્રકાશિત થઈ હતી. તેમને ચિત્રકળા પ્રત્યે ખૂબ રસ હતો, પરંતુ Sir J. J. School of Art માં ભણવા માટે ફી ના હોવાથી તેઓએ એ સપનાને વિદાય આપી. 1960માં સરકારી નોકરી મેળવ્યા બાદ પણ એમનો શબ્દ અને સંગીત પ્રત્યેનો પ્રેમ યથાવત રહ્યો.
સાહિત્યિક યાત્રા
- 1967થી કાવ્યરચનાઓ શરૂ કરી
- 1968માં અનિલ જોશીની મદદથી તેમની રચનાઓ પ્રકાશિત થવા લાગી
- 1988માં સરકારી નોકરીમાંથી નિવૃત્તિ લીધા પછી તેઓ સંપૂર્ણ સમય સાહિત્યને અર્પણ કર્યો
- 1997માં રાજકોટ બદલી થઈ અને ત્યાં જ 2006માં હૃદયરોગથી અવસાન પામ્યું
સન્માન અને પુરસ્કારો
- કુમાર ચંદ્રક (1970)
- રંજનિત્રમ સુવર્ણ ચંદ્રક (1986)
- ઉમા-સ્નેહરશ્મિ ઇનામ (1978-79, "ખડિંગ" માટે)
- સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ (1994, "વિતાન સૂડ બીજ" માટે)
- સ્ટેટ ફિલ્મ એવોર્ડ – શ્રેષ્ઠ ગીતકાર
- નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ (2004)
સન્માન અને પુરસ્કારો વ્યક્તિગત જીવન
- પત્ની: રસિલાબેન (1972)
- દીકરીઓ: નેહા (1974), નિરજ (1975)
- મૃત્યુ: 17 મે 2006, રાજકોટ
"હું પાંજરે ની ચાંદની છું, પંખી તો તમે છો,
હું તો શબ્દ છું સાહેબ, સાર્થક તો તમે છો." – રમેશ પારેખ