અંબાજી મંદિર – ગબ્બર હિલ ઉપર સ્થિત Maa Amba નું પવિત્ર શક્તિપીઠ

05/11/2025

Ambaji મંદિર | Ambaji Shakti Peeth | Gabbar Hill Ropeway | Ambaji, બનાસકાંઠા | અખંડ જ્યોત | પ્રવાસ માર્ગદર્શન

ગુજરાત રાજ્યના બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલું શાંત અને પવિત્ર શહેર અંબાજીમાં સ્થિત અંબાજી મંદિર ભારતના સૌથી પ્રાચીન અને પૂજનીય શક્તિપીઠોમાંનું એક છે. માતા અંબાને સમર્પિત આ મંદિર દર વર્ષે લાખો શ્રદ્ધાળુઓની આસ્થા નું કેન્દ્ર બને છે. આ મંદિરને અતિ આધ્યાત્મિક અને ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવે છે કારણ કે માન્યતા મુજબ અહીં દેવી સતીનું હૃદય પતન થયું હતું, જેના કારણે આ સ્થાન ૫૧ શક્તિપીઠોમાંનું એક ગણાય છે.

અન્ય મંદિરોની જેમ અહીં મૂર્તિ ન હોવાથી ભગવાનની જગ્યા પર શ્રી યંત્ર (Sri Yantra)ની પૂજા થાય છે. આ જ્યોમિટ્રિક શક્તિચિહ્ન તરીકે દેવીએ પ્રતિનિધિત્વ કરી છે અને તેને સીધી રીતે જોવાની પરમિશન ખૂબ જ નિયંત્રિત છે.

ઇતિહાસિક અને પુરાણિક મહત્વ

હિંદુ પુરાણો મુજબ, દેવી સતીના પિતા દક્ષના યજ્ઞમાં પોતાના દેહદાહ કર્યા બાદ, ભગવાન શિવ દુઃખથી આખા બ્રહ્માંડમાં તેમનું દેહ લઇને ભટકતા રહ્યા. ભગવાન શિવનો રોષ શાંત કરવા માટે, ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાના સુદર્શન ચક્રથી દેવી સતીના દેહના ૫૧ ખંડ કર્યા, જે ભારતના વિવિધ સ્થળોએ પડ્યા — અને દરેક સ્થળ શક્તિપીઠ તરીકે પવિત્ર ગણાયું.

અંબાજીમાં દેવી સતીનું હૃદય પડ્યું હતું એવી માન્યતા છે. તેથી અંબાજી મંદિરને “શક્તિપીઠોનું હૃદય” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ મંદિરનું મૂળ હજારો વર્ષ જૂનું છે અને તેનું વર્ણન સ્કંદ પુરાણ તથા માર્કંડેય પુરાણમાં પણ કરવામાં આવ્યું છે.

ગબ્બર પર્વત – અંબાજીનો પવિત્ર પર્વત

મુખ્ય મંદિરથી આશરે ૪ કિ.મી. દૂર આવેલો ગબ્બર પર્વત દેવી અંબાજીનું મૂળ સ્થાન માનવામાં આવે છે. માન્યતા મુજબ અંબાજી માતાનું પ્રથમ પ્રાગટ્ય અહીં થયું હતું. અહીં પ્રાકૃતિક રીતે બનેલા માતા ના ચરણચિન્હ (ચરણ પડુકા) દર્શનાર્થીઓ માટે અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે.

આ ડુંગર પરથી અરાવલ્લી પર્વતમાળાનું દ્રશ્ય અને આસપાસનું હરિયાળું પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય મનને મોહી લે એવું છે. દર વર્ષે હજારો ભક્તો ૯૯૯ પગથિયા ચડીને શિખર સુધી પહોંચે છે, જ્યાં તેઓ માતા અંબાના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરે છે અને અદ્વિતીય દૈવી શક્તિનો અનુભવો કરે છે.

અંબાજી રોપવે – યાત્રાળુઓ માટેનું આધુનિક આશીર્વાદ

જેમને પર્વત પર ચડવામાં મુશ્કેલી પડે છે, તેમના માટે અંબાજી રોપવે ગબ્બર પર્વત ઉપર આવેલ મંદિરે પહોંચવાની એક આરામદાયક અને દૃશ્યમય સુવિધા પૂરી પાડે છે.

સેવા પ્રકાર	વિગતો
રોપવેનું નામ:	ઉડાન ખટોલા – મા અંબાજી રોપવે
સ્થાન:	ગબ્બર રોડ, દાંતા તાલુકો, બનાસકાંઠા જિલ્લો, ગુજરાત – ૩૮૫૧૧૦
અંતર:	૩૬૩ મીટર (આડું), ૧૩૮ મીટર (ઊંચાઈ વધારો)
સમયગાળો:	એક તરફનો સમય અંદાજે ૨–૩ મિનિટ
સમય:	સવારના ૭:૦૦ થી બપોરે ૪:૦૦ (ઉત્સવો દરમ્યાન સમય બદલાઈ શકે)
ટિકિટ ભાવ:	₹૧૨૫ (પ્રૌઢ), ₹૭૦ (બાળક)
અધિકૃત બુકિંગ:	udankhatola.com
હેલ્પલાઇન:	1800-202-4050

અખંડ જ્યોત – અનંત પ્રકાશનું પ્રતિક

અંબાજી મંદિરનું એક સૌથી ચમત્કારિક અને પૂજનીય પાસું છે અખંડ જ્યોત — એક એવી શાશ્વત જ્યોત જે સદીઓથી સતત પ્રગટ છે. મંદિરના પુજારીઓ અનુસાર, આ જ્યોત પ્રાચીન કાળથી ક્યારેય બુઝાઈ નથી. આ દીવો શાશ્વત ભક્તિ અને દૈવી શક્તિનું પ્રતિક છે અને તેને ભારતની સૌથી જૂની સતત પ્રજ્વલિત જ્યોતોમાંની એક માનવામાં આવે છે.

તહેવારો અને ઉજવણીઓ

અંબાજી મંદિર ભાદરવી પૂર્ણિમાના પ્રસંગે (સપ્ટેમ્બર મહિનામાં) જીવંત બની જાય છે, જ્યાં ભારતભરના આશરે ૧.૫ મિલિયનથી વધુ યાત્રાળુઓ માતાના આશીર્વાદ મેળવવા માટે એકત્ર થાય છે. મંદિર નજીક યોજાતી ભવ્ય મેળામાં ભક્તિ સંગીત, પરંપરાગત ગરબા નૃત્ય અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનું આયોજન થાય છે.

નવરાત્રી ઉત્સવ પણ અંબાજીનું એક મહત્વપૂર્ણ આકર્ષણ છે. આ પ્રસંગે ગુજરાત અને રાજસ્થાનના અનેક ભક્તો અંબાજી દર્શન માટે આવે છે, જ્યાં મા અંબાને સમર્પિત ગરબા રાતો અને ધાર્મિક વિધિઓનું ભવ્ય આયોજન થાય છે.